De vijf stappen van de Centrale Raad van Beroep

Zoals u weet, moeten gemeenten - vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) - hun inwoners ondersteunen in het zelfstandig blijven wonen en het meedoen in de maatschappij. Na een melding doet de gemeente onderzoek naar de behoeftes en kenmerken van degene die de melding maakt. De gemeente moet dit onderzoek binnen zes weken afronden waarna er een aanvraag voor een voorziening gedaan kan worden.

Valse verwachtingen
We merken in de praktijk dat aanbieders soms al een intake met een cliënt doen waardoor er valse verwachtingen worden gewekt. De cliënt krijgt bijvoorbeeld de indruk dat er een maatwerkvoorziening wordt toegekend, terwijl dit misschien via een algemene voorziening kan worden opgelost. We nemen u graag mee in het proces dat gemeenten moeten volgen. Het belang van het onderzoek door de gemeente moet niet onderschat worden. De Wmo is namelijk gericht op het bieden van maatwerk en een voorziening dient te worden afgestemd op de behoefte van de persoon die de melding doet. Door het doen van onderzoek moet de gemeente de hulp en/of ondersteuning aan laten sluiten op de individuele behoefte van de persoon die de melding doet.

De stappen van het onderzoek
Voor het uitvoeren van een zorgvuldig en gedegen onderzoek dient het toetsingskader van de Centrale Raad van Beroep te worden gevolgd. Dit toetsingskader bestaat uit vijf stappen. De vijf stappen voor een zorgvuldig onderzoek zijn (minimaal) als volgt:

Stap 1: Het vaststellen van de hulpvraag Na de melding is het aan de gemeente om te onderzoeken wat deze hulpvraag precies inhoudt. Wat zijn de beperkingen van de persoon die de melding heeft gedaan? Waar worden belemmeringen in ondervonden?

Stap 2: Vaststellen van de belemmeringen Nadat de hulpvraag is vastgesteld, moet de gemeente vaststellen welke belemmeringen er door de persoon die de melding heeft gedaan worden ervaren. Deze belemmeringen dienen betrekking te hebben op de zelfredzaamheid en/of het deelnemen aan de samenleving.

Stap 3: Bepalen van benodigde ondersteuning Wanneer de belemmeringen en de hulpvraag concreet in kaart zijn gebracht, dient de gemeente te bepalen welke specifieke ondersteuning er nodig is om de zelfredzaamheid of participatie van de melder te bevorderen en/of om de melder te helpen zich in de samenleving staande te houden.

Stap 4: Onderzoek naar eigen mogelijkheden en andere bronnen van hulp Vervolgens dient onderzoek te worden gedaan naar de eigen mogelijkheden van de persoon die de melding heeft gedaan. Er dient in kaart te worden gebracht in hoeverre hulp, mantelzorg en ondersteuning door personen uit het sociale netwerk mogelijk is. Hier wordt ook beoordeeld of de algemene voorzieningen voldoende hulp en ondersteuning kunnen bieden.

Stap 5: Het vaststellen van de nodige compensatie Als de eigen mogelijkheden in kaart zijn gebracht dient de gemeente te bepalen welke behoeften er nog zijn en door de gemeente gecompenseerd moeten worden. Hier wordt dus eigenlijk de zelfredzaamheid van de persoon die de melding heeft gedaan op de totale behoefte aan hulp en/of ondersteuning in mindering gebracht. Als er nog een behoefte overblijft dient de gemeente aan te geven hoe deze ingevuld moet worden.

Het is belangrijk dat de gemeente de stappen in de juiste volgorde uitvoert. Alleen dan is er sprake van een goed onderzoek en mag de gemeente haar besluit op het onderzoek baseren. Als de gemeente bijvoorbeeld als eerste de eigen mogelijkheden in kaart brengt zonder de belemmeringen vast te stellen is er geen sprake van een goed onderzoek. Voorkomen moet worden dat te makkelijk aangenomen wordt dat een persoon genoeg ondersteuning heeft zonder dat de ondersteuning en benodigde ondersteuning in kaart zijn gebracht.